Một Thuở Kaki

---

 

Nguyên Nhung



Ông Thành xuất thân là một quân nhân, nhập ngũ từ năm mới hai mươi tuổi. �ất nước chiến tranh tuổi thanh niên đa số dấn thân vào con đư�ng binh nghiệp, dù chẳng ham gì cảnh cốt nhục tương tàn, nhưng khổ thay cây muốn lặng mà gió chẳng chịu ngừng. Muốn hòa bình phải có chiến tranh, định mệnh đưa đẩy khiến toàn dân đ�u chịu chung số phận nghiệt ngã của một đất nước bị phân chia kéo dài 20 năm đằng đẵng...
Hơn mư�i năm lính, bao lần xông pha trận mạc, trôi nổi sống chết với đồng đội chiến hữu của mình trên khắp các chiến trư�ng mi�n �ông, rồi lại chuyển qua mi�n Tây. Mỗi nơi mỗi vẻ, nhưng in đậm trong trí nhớ của ông Thành là chiến trư�ng mi�n �ông, vùng chiến địa đôi khi lại là một cánh rừng thưa mà mỗi độ Xuân v�, mai rừng nở hoa bát ngát mênh mông một màu vàng rực rỡ. Ông Tr�i trớ trêu đem cái đẹp của rừng mai lúc sang Xuân, lồng vào nỗi buồn ray rứt của khói lửa binh đao, khiến lòng ngư�i lính trận thắt lại mênh mang khi ngắm hoa nở trên đầu súng.
Những năm xa gia đình, ăn Tết trên rừng với hoa mai vàng óng ả đã ghi đậm trong lòng ông Thành một bức tranh tuyệt v�i trong đ�i quân ngũ. Tết trên rừng nơi vùng hành quân nào có gì, nếu không nh� những cánh mai vàng hồn nhiên rung rinh hé nở trong nắng sớm, và chút se sắt của gió Xuân làm thổn thức con tim ngư�i lính trận. Xa vợ con, xa gia đình, xa phố thị bình yên, những buổi chi�u nơi vùng trú quân năm nào im tiếng súng, thân phận ngư�i lính trận có gì vui khi được lai rai ly rượu đế, món thịt rừng và con khô nướng, để nhớ v� không khí ấm cúng của gia đình, và những buổi chi�u Xuân nhộn nhịp, an bình nơi thành phố. Ông Thành đã có nhi�u năm ăn Tết ở đơn vị với chiến hữu, đã quen dần với những mùa Xuân xa nhà, cho đến năm ấy sau một lần hành quân đụng nặng cấp tiểu đoàn, ông bị thương nặng ngất đi vì mảnh đạn pháo dập đứt lìa một chân, và bao nhiêu mảnh nh� ghim vào thân thể.
Thế là giã từ vũ khí, giã từ nếp sống nhà binh rày đây mai đó, ông làm ngư�i phế binh an phận bên l� cuộc chiến, đ�i sống tương đối được ổn định nh� ngư�i vợ hi�n tần tảo buôn bán nuôi con. Lúc nghĩ đến chuyện mua một căn nhà để có một chỗ ở cố định, ông Thành chống nạng đi lang thang khắp hang cùng ngõ hẻm, mãi mới ưng ý một rẻo đất gần b� sông, uốn cong theo thế đất để đi vào một con rạch nh�. Ông tính toán thú đi�n viên cho mình ở cái tuổi chưa già nhưng xem như đã phế thải với cuộc đ�i, thôi thì một căn nhà tôn vách ván, sân trước sân sau cũng rộng rãi thoáng mát, nuôi con heo con gà quanh quẩn với vư�n rau, bù vào đồng lương khiêm nhượng của một thương binh, cộng thêm bà vợ tần tảo chăm làm đ�i sống cũng không đến nỗi.
Tuy giã từ vũ khí, chấp nhận đ�i sống êm ả của một cảnh đ�i tàn phế vì chiến tranh, ông Thành thư�ng nhi�u lần trở lại trong mơ quãng đ�i của ngư�i lính trận, mỗi lần ngồi tần ngần nhìn dòng nước chảy ông miên man nhớ lại những khuôn mặt bạn bè, chiến hữu một th�i của mình với nỗi nhớ nhung, thương yêu đằm thắm. Tuy đã xa rồi chiến trư�ng xưa, bạn bè th�i quân ngũ nhưng trong lòng ông vẫn v�ng v� những kỷ niệm in hằn trong trí nhớ, nhớ nôn nao chén rượu cay, con khô nướng, ly bia sủi b�t trong cái quán cóc ven đư�ng có cô hàng xinh xinh ở vùng hậu cứ, tiếng cư�i ngất ngưởng của những Kinh Kha th�i đại. Có đi vào chiến tranh, có chia xẻ tận tình với nhau những lần sống chết mới thấm thía được nỗi nhớ ấy như thế nào. Chẳng những thế còn in đậm trong ông nỗi nhớ cánh rừng mai vùng chiến địa năm xưa, khiến ông quyết định mua một rẻo đất vuông vức khá đẹp trong Xóm Hoa Mai để cất một căn nhà làm chỗ an cư lạc nghiệp.
Vậy là may lắm rồi, khi còn biết bao nhiêu ngư�i vợ lính ẵm con thơ chạy theo chồng từng bước trên các nẻo đư�ng chinh chiến với đồng lương cố định ít �i, những năm ấy ông rong ruổi một mình như con chiến mã trên dải đư�ng xa, để một mình bà vợ lo toan nuôi đám con ăn h�c.
Chẳng biết cái tên Xóm Hoa Mai có tự bao gi�, nhưng đặc điểm của xóm là nhà nào cũng trồng một, hai cây hoa mai ở sân trước, bên hiên nhà lẫn trong bóng của cây mận, cây dừa. Vì thế khi Xuân v� từ đầu xóm đến cuối xóm, nhà nào cũng có hoa mai vàng rực rỡ trên cây và thảm hoa rụng đầy trên mặt đất. Ông Thành đi kiếm đất cất nhà vào mùa Xuân năm ấy bỗng như lạc vào rừng hoa mai ở chiến trư�ng xưa thuở nào.
Ngư�i chủ đất biết được cái thích của ông Thành nên vì thế miếng đất khá cao giá hơn chỗ khác, ông cũng biết vậy nhưng nếu so với cái hạnh phúc của ngư�i tìm được đi�u mình thích thì giá ấy chưa phải là đắt.
Khi cất xong ngôi nhà đơn sơ với số ti�n do bà vợ đảm đang dành dụm trong nhi�u năm buôn tần bán tảo, cả nhà cảm thấy đã an cư lạc nghiệp. Trên mảnh đất ấy đã có sẵn vài cây dừa và hai cây mận, đủ làm bóng mát ban đầu cho căn nhà ven sông thêm thơ mộng, và ở vư�n sau thả thêm một đàn gà, nuôi hai con heo, cộng thêm vài con vịt xiêm ồn ào đi đi lại lại rồi nhảy xuống mương lặn lội cũng vui vui. Việc đầu tiên là ông Thành đi lùng mua một gốc mai quý để trồng ở sân trước. Chưa tìm được thì một sáng kia, đang loay hoay với cái hàng rào bông bụt trước sân ông nghe có tiếng g�i quen quen:
- Ông thầy!
Ông ngửng lên nhìn nhưng đôi mắt vì chói ánh mặt tr�i nên nhìn chưa rõ, để rồi khi nhìn ra, ông suýt làm rơi cái nạng xuống đất, mừng rỡ nhận ra tiếng nói quen thuộc của ngư�i lính đàn em cùng đơn vị năm xưa. �ôi con mắt nhìn nhau rươm rướm lệ, nhìn ngư�i đàn em v� phép với bộ chinh y còn bám bụi đư�ng xa, khuôn mặt hằn lên những gian khổ chiến trư�ng khiến ông chỉ muốn khóc. Ông h�i, ngỡ ngàng biết bao khi thốt lên mấy tiếng thân thương của một ngư�i đàn anh cùng đơn vị thuở nào:
- Ôi! Chú mày! Sao biết anh ở đây mà tìm?
Ngư�i lính trẻ toác miệng cư�i vô tư:
- Em h�i thăm thì biết. Sẵn dịp v� phép, ghé thăm ông Thầy và mang v� một món quà ở chiến trư�ng xưa. Ông thầy có nhớ khu rừng mai hồi xưa mình đụng lớn ở đó không? Vừa rồi đi qua đó, thấy có loài mai quý em vội bứng cây mai này để dành tặng ông Thầy làm kỷ niệm. Cây này kh�e, xem nh� vậy nhưng cũng già rồi, em chăm nó kỹ lưỡng đợi khi có phép mới mang v� được đây. Ông thầy chịu khó chăm nó độ mùa Xuân năm sau là hy v�ng có bông chưng Tết.
Ông Thành cảm động nói không nên l�i, ôi tình huynh đệ chi binh tưởng chỉ có được th�i gian còn tại ngũ, trong sách vở và mấy bản nhạc bốc thơm đ�i lính, hóa ra nó không phải là những l�i hoa mỹ trên đầu môi chót lưỡi, uốn éo trên môi miệng nhũng cô ca sĩ. Chẳng có gì quý hơn khi mình tặng cho ngư�i khác món quà mà ngư�i ta đang mơ ước, mong đợi, cây mai rừng của ngư�i lính trẻ đối với ông Thành quý còn hơn vàng bạc. Lúc kh� khà ly bia sủi b�t với ngư�i lính cũ, anh ta ngà ngà say chỉ vào dúm đất ôm lấy gốc mai xanh mướt, nói với ông Thành:
- Cái nhúm đất ở gốc mai này có khi cũng đã nhuộm máu binh lửa đó ông thầy à. Hổng biết sao chứ em mơ hồ là nó sẽ gắn li�n với ông thầy hết cuộc đ�i trong cái mảnh sân và căn nhà này đó. Hễ ngày nào đó thấy mai nở, ông thầy sẽ nhớ đến em, cho dù em còn sống hay chết…
Ông Thành mắng yêu ngư�i lính trẻ mà đôi mắt ông sao ướt nhòa như tr�i mưa:
- Bậy nà! Khi nào v� phép nhớ ghé thăm anh nghe…
Ngư�i lính trẻ giã từ ông thầy cũ của mình rồi trở ra đơn vị, để lại cây mai quý m�c lên từ cánh rừng khói lửa mi�n �ông. Cây mai cứ thế lớn nhanh như thổi, vì ông Thành chăm sóc nó còn hơn mẹ chăm con m�n. Không biết sao từ đấy, những lúc vui, buồn quanh quẩn bên cây mai với đôi nạng gỗ, ông Thành dư�ng như thấy lòng mình ấm hẳn lại. Ông gửi lại chiến trư�ng một phần thân thể của mình, có khi chính những dòng máu của ông và bao ngư�i lính đã loang chảy và thấm sâu xuống lòng đất ấy, để hội tụ vào những gốc mai trong cánh rừng thưa nở hoa vàng mỗi độ Xuân v�, gom lại thành một thứ tình đồng đội khó nguôi ngoai.
Những sớm mai khi thức dậy, những buổi chi�u gió hiu hiu từ bến sông phả vào khu vư�n nh� tiếng lá reo, đã thấy bóng ông lom khom với đôi nạng gỗ bên cây mai, lắm khi cao hứng ông còn hát một mình: "Ngư�i v�, ngư�i v� nay đã cụt chân Máu đào, máu đào đã thấm trên thây bao nhiêu quân thù… u ù, một ngày chinh chiến mùa Thu…"
Cây mai lớn nhanh theo cái tình đằm thắm thương yêu của ngư�i thương phế binh đã một th�i xả thân trên chiến trư�ng cũ. Nó chẳng phụ công ông chăm sóc nên mùa Xuân năm sau cây đã đơm những bông hoa đầu tiên, tám cánh vàng tươi rung rung trong nắng sớm, khác nào nụ cư�i xinh xinh của các cô em gái hậu phương thuở ấy. Không có ngòi bút nào diễn tả hết được nỗi vui của ngư�i thương binh chống nạng đứng ngẩng nhìn những đóa mai vàng tám cánh rung rinh trong nắng sớm, nhìn nó ông Thành lại nghĩ đến hình ảnh ngư�i đàn em có cái miệng cư�i thật tươi khi đến thăm ông lần v� phép năm trước.
�ể rồi vô tình có ngày ông Thành bỗng phát hiện ra m�i buồn, vui trong đ�i ông hình như đã được cây mai báo trước mà sau khi chuyện xảy ra, ông mới thấy được sự kỳ lạ ấy.
Hai năm sau, một đêm mùa Hè ông Thành không ngủ được, tr�i đêm ấy có trăng nhưng lặng gió, ông quanh quẩn thả ra gốc mai rồi lại quay vào ngồi trước hiên nhà hút thuốc. �êm khuya rồi mà vẫn khó ngủ, ông vào nhà ghé mình lên chiếc phản gỗ nhưng vừa đặt mình xuống và lơ mơ đi vào giấc ngủ, ông nghe như từ cây mai có tiếng chuyển động của những bước chân, y hệt tiếng xê dịch của những gót giày nhà binh mỗi lần chuyển quân. Từ chỗ gốc mai tự nhiên gió nổi lên lồng lộng khiến cây lá rì rào, thì thào với nhau giữa canh trư�ng. Không biết thức hay ngủ giữa cơn mộng mị, ông Thành nhác thấy ngư�i lính trẻ đàn em tặng mình cây mai năm nào đang đứng tựa cành mai, dưới ánh trăng m� anh ta toác miệng cư�i với ông, nụ cư�i thân thương của ngư�i đàn em khiến ông mừng quá quơ đôi nạng định chạy ra ôm lấy ngư�i chiến hữu của mình. Ngay khi ấy ông chợt tỉnh, thì ra đấy chỉ là một giấc mộng...
Ông Thành tỉnh hẳn rồi không ngủ lại được, hoặc có ngủ thì cũng chỉ chập ch�n nửa tỉnh nửa mê ch� sáng. Linh tính cho ông biết có chuyện gì… xảy đến với thằng đàn em dễ thương của mình, như câu dặn dò của hắn trước khi chia tay, trong lúc ngà ngà men rượu:
- Một ngày nào đó mai nở, ông thầy sẽ nhớ đến em, dù em còn sống hay đã chết…
Từ hôm ấy sau giấc mộng kỳ lạ giữa đêm trăng, bóng hình ngư�i lính trẻ cứ mãi chập ch�n trong tâm hồn ngư�i đàn anh khiến ông Thành khắc khoải một nỗi mong đợi khôn nguôi. Không chịu được nỗi buồn u uẩn đó, ông Thành viết thư thăm ngư�i bạn cũ cùng đơn vị năm xưa, h�i thăm đàn em mới biết tin ngư�i lính trẻ tặng ông cây mai quý đã bi�n biệt ra đi đúng vào khoảng đêm trăng mùa Hè hôm ấy.
Từ ngày ấy ngư�i trong nhà thấy khi tr�i chập choạng chi�u, gió se sắt thổi từ b� sông phả vào sân trước là ông Thành lặng lẽ cặm ba cây nhang dưới chân cội mai, nơi cái nhúm đất con con mà ngư�i lính đã mang v� từ chiến trư�ng xưa dưới gốc cây, đôi mắt ông đau đáu một nỗi buồn dịu vợi....
Hôm đầu tiên nghe tin ngư�i đàn em đã tử trận, ông Thành ngơ ngẩn suốt buổi chi�u cạnh gốc mai lá xanh mươn mướt, lúc nào ông cũng chỉ muốn khóc. Khi cặm những cây nhang xuống đất, ông bật lên khóc rưng rức, rồi vu vơ mắng yêu vào cái khoảng không trống trải của hư vô:
- Mồ tổ bây, còn trẻ vậy mà sao đi vội thế!
Mùa Xuân tiếp nối mùa Xuân, ngư�i thương binh gi� đây già đi với mái tóc muối tiêu và khi gió trở mùa, những vết thương cũ ê ẩm làm ông khó ngủ hơn. Vẫn chỉ có cây mai làm bạn để ông hát vu vơ bản nhạc cũ: "Ngư�i v�, ngư�i v� nay đã bị thương. Nhưng lòng vẫn nhớ, ngư�i ơi biên cương xa v�i, ơ h�. Ngư�i v� nay đã bị thương…"
Cây mai bây gi� đã thành cội, tính theo tuổi đ�i kể từ ngày ngư�i lính đem v� tặng ông đến nay thì nó đã được sáu tuổi, mỗi độ Xuân v� hương sắc càng rực rỡ theo tuổi dậy thì của cô con gái ông Thành đang bước vào tuổi mộng mơ.
Ông Thành có thêm ni�m vui lúc Xuân sang, một lũ bạn h�c cùng lớp của con gái ríu rít chen nhau đứng chụp hình dưới gốc mai, cô nào cũng khoe nụ cư�i hàm tiếu. Chuyện ấy làm ông liên tưởng đến mỗi lần hành quân v� thành phố, ngư�i hậu phương đến thăm lính trận từ chiến trư�ng xa mới v� choàng vòng hoa chiến thắng. Mấy thằng đàn em của ông khi xung trận lì lợm ghê, vậy mà khi đứng trước giai nhân, lúng túng vụng v� chỉ biết nhe răng ra cư�i, đúng là "chí lớn trong thiên hạ, không đựng đầy đôi mắt giai nhân".
Mùa Xuân năm ấy ông Thành vẫn lắng nghe trong đêm tiếng đại bác ì ầm từ xa v�ng v� thành phố, ánh h�a châu lơ lửng giữa đêm đen, chiếc máy bay trực thăng bắn ra những tia lửa đ� rực ở vùng ngoại ô, và bản tin mỗi ngày đ�c sao nghe nặng n� hơn trong lòng ngư�i lính cũ. Ông thầm nghĩ, mình an phận rồi dù có gửi lại chiến trư�ng cái chân và những mảnh đạn ghim vào ngư�i vẫn còn ê ẩm lạ, nhưng sao chưa thấy năm nào mùa Xuân sắp đến mà tr�i đất lại buồn như năm nay. Trước Tết ông Thành đã ch�n ngày lặt lá mai, pha mấy chậu nước ấm tưới vào gốc mai để thúc cho hoa nở đúng kỳ hạn. Chẳng bao gi� ông Thành cắt một cành mai để chưng trong nhà hay tặng cho bằng hữu anh em dù thân tình cách mấy.
Ông quan niệm phải giữ tr�n vẹn tất cả những gì của cành mai, như lúc nào ông cũng trân tr�ng linh hồn của ngư�i đàn em, mà chẳng những thế cả cái nhúm đất con con mang theo gốc mai của ngư�i lính trẻ đã chết đem v�, ông cũng muốn nó còn tồn tại mãi trong mảnh sân này, chỉ ở mảnh sân này mà thôi...
Cũng như m�i năm cây mai ra nụ rất nhi�u, nụ lớn nụ bé chen nhau trên cành chỉ còn thưa thớt ít lá đẹp làm màu xanh cho cây, cả nhà ai cũng tấm tắc mong đợi khi chi�u ba mươi Tết các nụ hoa đã mơn mởn lên chúm chím ch� hé nhụy. Hình như đối với ông Thành thì chỉ có cây mai này mới hoàn toàn đem mùa Xuân đến cho ông, với một nỗi ni�m riêng gửi gấm vào đó mà không cần ai hiểu, chi�u ba mươi Tết cây mai vẫn hứa hẹn một vẻ đẹp mãn khai cho ngày đầu Xuân đầy hy v�ng.
Nhưng không thể ng�, định mệnh như một bàn tay tai quái thổi cơn gió hung tàn vào cái đêm cuối cùng của một năm, gi� giao thừa đã qua mà gió ở đâu ào ào thổi qua vư�n làm ông Thành lo lắng thắc th�m không yên. Chẳng lẽ không khí chiến tranh hiện diện trong nỗi thống khổ của dân tộc, đã hơn hai mươi năm lại gom thành cơn gió oan nghiệt thổi thốc vào cây mai báo hiệu một mùa Xuân Khổ chia xa, trong gia đình đang bình yên của ông. Cả nhà đã yên giấc khi nửa đêm v� sáng, ông Thành lại trằn tr�c hồi tưởng đến mùa Xuân trên cánh rừng mi�n �ông khi ông còn là lính trận, chợt tiếng xào xạc của cây mai sân trước bị gió xoáy vào trong đêm trừ tịch, nghe như âm vang của từng bước chuyển quân năm xưa làm ông rùng mình.
Chợt nhớ đến khuôn mặt của ngư�i đàn em hiện v� trong giấc chiêm bao, cũng đêm đó gió ở đâu lồng lộng quay cuồng nơi gốc mai sân trước, ông Thành hình dung ra một sự đổ vỡ mà không định nghĩa được là cho mình hay cho ai...
Sáng hôm sau ông dậy sớm, vợ ông đã sửa soạn bữa cơm cúng đầu năm trên bàn th� ông bà tổ tiên, khói hương nghi ngút và trầm trầm một sự tưởng nhớ rất thiêng liêng. Ông Thành đốt mấy nén nhang cắm trên bàn th� ông bà, rồi đốt thêm ba nén nhang đem ra cây mai để g�i là mừng tuổi đất tr�i và để tưởng nhớ bạn bè, g�i thầm những hình xưa bóng cũ.
Từ trong nhà bà Thành nghe có tiếng rơi của chiếc nạng gỗ và tiếng kêu thảng thốt như tiếng khóc khô khốc của ông Thành v�ng lên trong buổi sáng đầu Xuân còn m� hơi sương:
- Tr�i ơi!
Bà Thành chạy ra sân rồi không tin vào mắt mình. Bao nhiêu nụ và hoa đ�u rụng xuống tả tơi như một tấm thảm trên mặt sân lát gạch đ�, còn ông Thành thì ngã lăn ra dưới gốc cây lịm đi như một xác chết. Mùa Xuân ấy là mùa xuân năm một chín bảy lăm...
Nguyên Nhung
http://hon-viet.co.uk