| Tin Thế Giới |
|
| |
|
Pháp - Ý giảm căng thẳng ngoại giao |
 Đại sứ Pháp tại Ý Christian Masset (P), được tổng thống Ý Sergio Mattarella tiếp ở điện Quirinal ngày 15/02/2019.Handout / Italian Presidency press office / AFP (RFI): Cuộc khủng hoảng ngoại giao Pháp-Ý dường như đã hạ nhiệt. Sau một tuần bị triệu hồi về Paris để phản đối hai phó thủ tướng Ý can thiệp vào nội tình nước Pháp, đại sứ Pháp tại Ý Christian Masset đã quay lại Roma ngày 15/02/2019. Ông đã chuyển lời mời thăm Pháp của tổng thống Emmanuel Macron đến đồng nhiệm Sergio Mattarella. Thông tín viên RFI Eric Sénanque tường trình từ Roma: «Trước một vài nhà báo Pháp và Ý tại phòng làm việc ở điện Farnèse, đại sứ Masset bày tỏ: «Tôi rất vui vì có thể thắp lại ánh sáng». Ông nhắc lại nhiều lần rằng mối quan hệ Pháp-Ý là nền tảng lâu đời, là cơ sở để tiếp tục quá trình hợp tác vì lợi ích của cả hai nước, cũng như cho các đối tác của hai bên, mà đứng đầu là Liên Hiệp Châu Âu. «Một mối quan hệ không thể bị tấn công», theo giải thích của đại sứ Pháp. Đối với ông Masset, «Pháp sẵn sàng làm việc với Ý trên mọi chủ đề, kể cả những chủ đề gây bất đồng, nhưng trong sự tôn trọng lẫn nhau và mong muốn hợp tác». Đây là những điều kiện duy nhất để tiến lên phía trước. Đại sứ Pháp tại Ý đề cập đến một chương mới, từ giờ được mở ra giữa hai nước. Ông Masset bày tỏ, tình hữu nghị Pháp-Ý «không chỉ là những lời nói». Bất đồng giữa Roma và Paris dường như đã lùi lại. Ngay khi trở lại Roma, đại sứ Pháp đã được tổng thống Ý Sergio Mattarella tiếp ở điện Quirinal. Nhân dịp này, ông Masset đã trao tận tay bức thư của tổng thống Emmanuel Macron đến tổng thống Ý để mời đồng nhiệm Ý thăm chính thức Paris trong những tháng tới». Thu Hằng 16-02-2019 -------------------- |
 Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo ban bố tình trạng khẩn cấp, nhân cuộc họp báo tại Toà Bạch Ốc, ngày 15/02/2019.REUTERS/Jim Young (RFI): Tổng thống Donald Trump, hôm qua 15/02/2018, đã ký tuyên bố tình trạng "khẩn cấp quốc gia", một biện pháp đặc biệt để ông có nguồn tiền cần thiết xây bức tường ngăn biên giới với Mêhicô mà không cần phải phụ thuộc vào ngân sách do Quốc Hội thông qua. Ông dự trù cần khoảng 7 tỷ đô la và huy động quân đội tham gia kế hoạch xây tường. Để biện minh cho quyết định này, ông Trump viện dẫn đến một cuộc “xâm lăng của ma túy và tội phạm” vào Mỹ từ Mêhicô. Thông tín viên RFI Anne Corpet tại Washington: “Ông Donald Trump biện minh cho tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia là vì ma túy và tội phạm tràn ngập qua biên giới phía nam nước Mỹ. Khi thông báo quyết định, tổng thống Mỹ đã biết sẽ bị phe Dân Chủ phản đối qua tư pháp. Ông đã đón trước điều đó với một giọng hài hước trong cuộc họp báo như sau: “Chúng ta sắp trong tình trạng khẩn cấp và chúng ta sẽ bị kiện ra trước tư pháp và chúng ta sẽ nhận một phán quyết dở, rồi chúng ta sẽ kết thúc trước Tòa Án Tối Cao và tôi hy vọng chúng ta sẽ có một quyết định công bằng… chúng ta sẽ thắng. Tôi nghĩ chúng ta sẽ chiến thắng trước công lý, đó là điều rõ ràng!” Nhưng bản thân tổng thống lại tạo điều kiện cho các đối thủ lập luận chống lại ông khi tuyên bố lẽ ra ông đã có thể bỏ qua việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Ông nói: “Lẽ ra tôi đã có thể cho xây tường trong một thời gian dài hơn, tôi đã không cần làm như vậy. Nhưng tôi thích hành động nhanh hơn”. Quyết định của ông Trump có khả năng sẽ bị phản bác tại Quốc Hội. Hạ Viện chắc chắn sẽ bỏ phiếu chống tuyên bố tình trạng khẩn cấp và Thượng Viện có thể sẽ làm theo. Nhiều dân biểu Cộng Hòa đã lưỡng lự với việc sử dụng đến biện pháp bất thường này để xây một bức tường ở biên giới. Ông Donald Trump sẽ có thể buộc phải dùng quyền phủ quyết của tổng thống. Đó sẽ là lần đầu tiên trong chính trường Mỹ". Anh Vũ 16-02-2019 -------------------- |
 Phim Vice: Dick Cheny, người đàn ông điều khiển nước Mỹ, do Christian Bale thủ vaicapture d'ecran (RFI): Bộ phim «Vice» về cuộc đời của Dick Cheney, nhân vật trong bóng tối, có ảnh hưởng ghê gớm đến lịch sử nước Mỹ đầu thế kỷ 21, công chiếu tại Pháp. Sắc tộc thiểu số biểu tình chống dựng tượng cha đẻ nền độc lập Miến Điện tại một bang miền đông. Giới khoa học Hungary lên án chính quyền can thiệp vào hoạt động nghiên cứu. Nhân dịp lễ Tình Nhân 14/2, giới bảo vệ môi trường tại Pháp kêu gọi bảo vệ hoa Anh túc đỏ. Trên đây là một số chủ đề chính của Tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này. «Vice», bộ phim của Adam McKay, ra rạp tại Pháp ngày 13/02, thuật lại cuộc đời của Dick Cheney, phó tổng thống Hoa Kỳ từ 2001 đến 2009. Vice trong tiếng Anh có nghĩa là cấp phó, nhưng cũng vừa để chỉ sự đồi bại, hay những thói tật xấu xa. Khó có tên gọi nào có thể nói đúng hơn về nhân vật chính trong bộ phim của Adam McKay. Dick Cheney là một chính trị gia rất hiếm khi xuất đầu lộ diện, nhưng cũng là người có ảnh hưởng nhiều nhất đến các quyết định về đối ngoại của nước Mỹ, đầu thế kỷ 21, với nhiều hệ quả kinh hoàng mà nhân loại hiện tại đang phải gánh chịu, đặc biệt là tình trạng bạo lực lan rộng tại Trung Đông, với sự trỗi dậy của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo. Làm thế nào mà một sinh viên tầm thường tỉnh lẻ, một con sâu rượu, trong một vài thập niên đã trở thành quân sư số một của tổng thống George W. Bush? Đạo diễn, nhà viết kịch bản Adam McKay đã phải dành nhiều năm trời để soi sáng đường đời của «phó tổng thống Dick Cheney», và đặc biệt là tìm ra được Christian Bale, nam diễn viên có thể nhập vai thành công nhân vật kỳ lạ này. Đạo diễn Adam McKay từng đoạt giải Oscar cho kịch bản hay nhất, với bộ phim «The Big Short / hay Vụ trộm thế kỷ», cách nay 4 năm, nói về cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ 2007. Trong bộ phim Vice, vừa ra mắt, tác giả đưa khán giả xuyên qua 40 năm lịch sử chính trị Mỹ, từ Chiến tranh Việt Nam, đến Chiến tranh vùng Vịnh, và đặc biệt là cuộc can thiệp tại Irak, năm 2003, trong đó Dick Cheney đóng một vai trò quyết định. «Vice» là một bộ phim châm biếm, được dẫn dắt như một tấn kịch tâm lý gay cấn, ly kỳ. Bộ phim mang tính giải trí về phó tổng thống Dick Cheney đã soi tỏ hậu trường của hệ thống quyền lực Mỹ. Đặc biệt là giới chính trị đảng Cộng Hòa, một thế giới giả trá, tham nhũng và vô liêm sỉ, cái thế giới mà nhiều người nhận ra là, đã mở rộng cánh cửa cho sự thăng tiến của chính trị gia dân túy Donald Trump trong tương lai.  Cặp vợ chồng phó tổng thống Cheney trong phim Vice của đạo diễn Adam McKay (2018)Capture d'ecran Vice không thể thành công, nếu không có đóng góp quyết định của tài tử Christian Bale, người được mệnh danh là «con kỳ nhông» của làng điện ảnh Hollywood. Người mà báo chí Pháp mô tả là chỉ mỗi cái nhướng mày có thể biểu lộ chiều sâu tâm hồn nhân vật. Để nhập vai nhân vật đầy quyền lực của nước Mỹ, Christian Bale đã biến mình thành một con người hoàn toàn khác, một phần nhờ hóa trang và đặc biệt là thay đổi chế độ ăn uống và luyện tập để nặng thêm 20 kí. Tuy nhiên, có lẽ nữ tài tử Amy Adams thủ vai Lynne Cheney, vợ của phó tổng thống Dick, mới chính là nhân vật làm nên linh hồn của bộ phim. Không có sự thúc đẩy của người vợ, tham vọng quyền lực của người vợ, một người đam mê văn chương và khao khát chồng đi đến tột đỉnh quyền lực, nước Mỹ sẽ không có phó tổng thống Dick Cheney. Lynne Cheney cặp đôi hoàn hảo với Dick Cheney, người gần như đã lập nên một bộ máy riêng, nhằm thâu tóm toàn bộ quyền lực cho hành pháp, bất chấp nguyên tắc tam quyền phân lập của nền dân chủ. Phim Vice của Adam McKay được đề cử 8 giải Oscar: cho bộ phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất, kịch bản và dàn dựng hay nhất, diễn viên chính xuất sắc nhất, diễn viên nam và nữ trong vai phụ xuất sắc nhất và hóa trang giỏi nhất. Giải thưởng điện ảnh Oscar 2019 sẽ chính thức được công bố ngày 24/02 tới. Trọng Thành, 16-2-2019 |
 Tượng đài tướng Aung San, kiến trúc sư của nền độc lập Miến Điện, khánh thành đầu tháng 2/2019 tại Loikaw, thủ phủ bang Kayah.Reuters (RFI): Tại Miến Điện, căng thẳng giữa chính quyền trung ương với các sắc tộc thiểu số lại có dịp bùng lên, với việc chính quyền khánh thành tượng đài của tướng Aung San - cha đẻ của nền độc lập Miến Điện (thân phụ của bà Aung San Suu Kyi). Việc xây dựng nhiều tượng đài và một cây cầu mang tên tướng Aung San tại bang Môn, ở miền nam, đã gây ra nhiều cuộc biểu tình lớn trong năm 2017. Hôm 12/02/2019, tại bang Kayah, miền đông, hàng nghìn dân thuộc sắc tộc Karen chiếm đa số tại bang này, xuống đường để phản đối việc dựng một bức tượng tướng Aung San. Đụng độ nổ ra giữa người biểu tình với cảnh sát. Hơn 10 người bị thương do đạn cao su. Thông tín viên Eliza Hunt tường trình từ Rangoun: «Trên điện thoại di động của mình cô Shar Myar Htwe xem các bức ảnh chụp những người bị thương trong cuộc biểu tình hôm thứ Ba tuần này tại thị xã Loikaw. Người phụ nữ này - thuộc cùng một sắc tộc thiểu số - chia sẻ nỗi tức giận của người biểu tình. Cô nói: Chúng tôi tôn trọng tướng Aung San, nhưng chúng tôi có các lãnh đạo của chúng tôi. Nếu chính quyền tôn trọng sắc tộc thiểu số chúng tôi, thì họ phải chứng minh điều đó. Trong những ngày gần đây có thêm bốn nhà hoạt động bị bắt bớ. Đây là những người đã từng bị tù đày dưới chế độ độc tài, chính bởi vì họ trưng ra các bức ảnh tướng Aung San vào một ngày lễ của Liên hiệp Miến Điện vào thời điểm đó. Theo cô Zar Li Aye, một người đến từ bang Chin, miền tây Miến Điện: Nếu như nhà lãnh đạo Aung San Suu Kyi coi hòa giải dân tộc và hòa bình là một trong những ưu tiên của mình, thì tại một quốc gia đang giằng xé với nhiều xung đột nội bộ này, chưa có gì thay đổi thực sự. Cô nói: Chúng tôi không có trường đại học, giáo dục ở bậc cao. Ở đây chỉ có vài ba bệnh viện, nơi mà ngay cả thuốc paracetamol cũng khó mà có được. Tôi cảm thấy người dân thiểu số chúng tôi bị coi thường. Lúc sinh thời, tướng Aung San đã hứa hậu thuẫn chúng tôi, nhưng lời hứa của ông ấy đã không được thực hiện. Thất vọng nói trên của các cộng đồng thiểu số có thể sẽ được thể hiện qua lá phiếu, trong cuộc tổng tuyển cử vào năm tới 2020. Hai người phụ nữ nói trên - từng bỏ phiếu cho đảng của bà Aung San Suu Kyi năm 2015 - cho biết sẽ bầu cho các đảng sắc tộc thiểu số». Tuy đụng độ xảy ra giữa cảnh sát với sắc tộc thiểu số Karen, nhưng chính phủ dân sự - do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo - dường như tìm mọi cách để giảm căng thẳng. Theo báo chí Miến Điện, ngay ngày hôm sau chính quyền đã tìm cách thương thuyết với những người phản đối, và chấp nhận không khởi tố người biểu tình. Ngược lại, phía phản kháng cũng chấp nhận đình chỉ các hoạt động chống đối. Cũng về chính trị Miến Điện, hôm qua 15/02, hai thủ phạm vụ sát hại luật sư Koni, theo đạo Hồi, và là cố vấn của bà Aung San Suu Kyi, bị một tòa án nước này kết án tử hình. Tuy nhiên, kẻ chỉ đạo vụ giết người, một cựu quân nhân, vẫn đang lẩn trốn. Vụ luật sư Koni bị ám sát đầu năm 2017 tại sân bay Rangoun gây chấn động. Ông Koni là một chuyên gia về Hiến pháp, và là một trong số những người hiếm hoi dám lên tiếng trực diện chỉ trích tập đoàn quân sự thao túng Miến Điện, cũng như chống lại bầu không khí bất khoan dung tôn giáo, một nguồn gốc chính của nhiều xung đột tại quốc gia này. Trọng Thành, 16-2-2019 -------------------- |
| (RFI): Tại Hungary, sau khi tìm cách đuổi trường Đại Học Trung Âu, một ngôi trường cam kết vì một xã hội mở, tự do và dân chủ, chính quyền của thủ tướng Orban bắt đầu tấn công vào giới khoa học, Đầu tháng 2/2019, chính phủ Hung cho biết sẽ không để cho Viện Hàn Lâm Khoa Học được quyền tự quản về đầu tư nghiên cứu. Viện Hàn Lâm Khoa Học là định chế khoa học lâu đời và lớn nhất tại Hung, với khoảng 3.000 nhà nghiên cứu, và nhân sự tổng cộng 5.000 người. Hôm 12/02, đông đảo các nhà khoa học đã biểu tình để phản đối quyết định nói trên. Thông tín viên Florence La Bruyère tường trình từ Budapest: «Hàng trăm người tạo nên một chuỗi dài quanh Viện Hàn Lâm Khoa Học, nằm bên bờ sông Danub. Họ phản đối việc chính quyền tìm cách kiểm soát định chế khoa học này. Kể từ giờ trở đi chính phủ chứ không còn là Viện Hàn Lâm sẽ quyết định việc đầu tư cho nghiên cứu. Viktor Loirincz là một trong 5.000 nhà nghiên cứu của Viện Hàn Lâm (ông là thành viên của một trung tâm nghiên cứu pháp lý). Giống như đông đảo các đồng nghiệp, ông kêu gọi tẩy chay cách quản lý mới. Nhà nghiên cứu Viktor Loirincz yêu cầu chính phủ rút lại cuộc cải cách này và trở lại với hệ thống như đã có. Trong ngân sách sắp tới, Liên Hiệp Châu Âu dự kiến sẽ cấp nhiều tiền hơn cho nghiên cứu. Chính là để kiểm soát ‘‘mỏ vàng’’ này mà thủ tướng Hung Viktor Orban quyết định cải cách cơ chế đầu tư cho nghiên cứu của Viện Hàn Lâm, theo nhà vật lý Dénès Lajos Nagy (thành viên của Viện Wigner, chuyên về hạt nhân). Nhà vật lý cho biết thủ tướng Orban muốn kiểm soát các quỹ của cộng đồng châu Âu, với cách làm mới này, tiền của châu Âu sẽ không đến thẳng với các nhà nghiên cứu, mà thông qua một số doanh nghiệp trung gian. Với hệ thống này, sẽ có khoảng 20 đến 30% số tiền vào túi một ai đó. Tối hôm đó, ban lãnh đạo Viện Hàn Lâm tuyên bố đứng về phía các nhà nghiên cứu, không chấp nhận cải cách, và yêu cầu chính phủ thương lượng». Trọng Thành, 16-2-2019 -------------------- |
 Anh túc đỏ (coquelicot): Một biểu tượng của nông thôn nước Pháp.Wikipedia (RFI): Thiên nhiên đang bị các loại thuốc trừ sâu độc hại tàn phá. Các tác hại của thuốc trừ sâu đối với con người ngày càng là điều được thừa nhận. Tại Pháp, cách nay ít tháng, đã ra đời một tuyên bố kêu gọi bảo vệ loài hoa Anh túc đỏ, một biểu tượng của vẻ đẹp hoang sơ ở các vùng nông thôn nước Pháp. Nhân dịp lễ Tình Nhân 14/02, ca sĩ - nhà soạn nhạc Emily Loizeau trao tặng cho phong trào «Chúng tôi muốn hoa Anh túc đỏ (tên tiếng Pháp là hoa coquelicot)» bài hát do cô sáng tác «Viens avec moi mon vieux pays», nhằm tiếp sức cho chiến dịch chống thuốc trừ sâu độc hại. Lời kêu gọi « Chúng tôi muốn hoa Anh túc đỏ» đã nhận được 500.000 chữ ký hưởng ứng. Trong lá thư ngỏ của Emily Loizeau gửi phong trào «Chúng tôi muốn hoa Anh túc đỏ», có đoạn: «Bài hát của tôi chỉ là một giọt nước rất nhỏ thêm vào đại dương lo âu và sợ hãi dày vò chúng ta mỗi ngày, nhưng âm nhạc có thể mang lại một cái gì đó diệu kỳ... Tôi hy vọng bài hát ấy có thể nói thay cho các bạn, thấm vào toàn bộ con người bạn, khiến bạn muốn đứng lên, bước đi, chạy nhảy và ca hát… Chúng ta mong muốn con cái chúng ta sẽ không phải lo hãi khi nghĩ đến ngày mai. Chúng ta muốn có chim và có bướm. Chúng ta muốn hoa Anh túc đỏ!» Trả lời RFI, Emily Loizeau tâm sự: «Chính là nhờ nói chuyện với những người làm việc với thiên nhiên, những người cảm thấy và phải chịu các hậu quả của tình trạng khí hậu bị hâm nóng, tình trạng đất đai thoái hóa, côn trùng, chim chóc bị tiêu diệt, mà ý thức của tôi trở nên thính nhạy hơn, sát với thực tại hơn (...) ‘‘Levons nos rêves le vent se lève aussi / Hãy nâng bổng giấc mơ của chúng ta, gió cũng sẽ nổi lên’’. Câu hát này muốn nói là chúng ta có thể biến ước mơ thành hiện thực. Sự co cụm ích kỷ, sống với hận thù, sẽ chỉ dẫn đến các thảm họa. Rõ ràng là như thế. Đây là lúc phải hành động». Trọng Thành, 16-2-2019 -------------------- |
 Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro trong cuộc họp chính phủ, Caracas, ngày 13/2/2019 Miraflores Palace/Handout via REUTERS (RFI): Khi trả lời phỏng vấn hãng tin Mỹ AP ngày 14/2/2019, tổng thống Nicolas Maduro cho biết là ngoại trưởng Venezuela đã có hai cuộc họp kéo dài nhiều giờ tại New York và mời đặc phái viên Mỹ về Venezuela, ông Elliott Abrams, đến thăm Venezuela «một cách bí mật, công khai hoặc với tư cách cá nhân». Cũng trong buổi phỏng vấn trên, tổng thống Nicolas Maduro hy vọng sớm gặp tổng thống Mỹ Donald Trump để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị kể từ khi chủ tịch Quốc Hội Juan Guaido tự xưng là tổng thống lâm thời của Venezuela và được hơn 50 nước công nhận. Tổng thống Maduro nhấn mạnh với AP: «Nếu ông ấy (Donald Trump) muốn gặp, chỉ cần nói với tôi là khi nào, ở đâu và như thế nào, tôi sẽ có mặt». Trong khi đó, theo AFP, Tòa án Tối cao Venezuela đã quyết định mở điều tra hình sự nhắm vào 15 lãnh đạo, hầu hết sống ở Mỹ, được Quốc Hội, do Juan Guaido đứng đầu, bổ nhiệm vào tập đoàn dầu khí PDVSA và chi nhánh Citgo ở Mỹ. Theo Tòa án Tối cao Venezuela, Quốc Hội của nhà đối lập Juan Guaido là «phản nghịch» nên các quyết định «không có giá trị». Trên lĩnh vực nhân đạo, họp tại Washington ngày 14/2, Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OEA) thông báo 25 nước đã hứa chi 100 triệu đô la để hỗ trợ nhân đạo cho Venezuela. Trên Twitter, ông John Bolton, cố vấn an ninh của tổng thống Mỹ, cho biết số tiền này sẽ được trực tiếp chuyển đến những trung tâm quyên góp ở Brazil, Colombia và đảo Curaçao của Hoà Lan, nằm gần biên giới với Venezuela. Thu Hằng 15-02-2019 -------------------- |
 Vàng được đặt trên bàn của tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, trong một buổi làm việc với giới chức kinh tế tại phủ tổng thống, Caracas, 22/03/2018. REUTERS/Marco Bello (RFI): Theo Reuters, thành công lớn nhất trong hoạt động tài chính của Venezuela trong những năm gần đây không phải diễn ra tại Wall Street, nhưng lại ở những lán đào vàng thô sơ ở miền nam nước này. Khoảng 300.000 người tìm vàng đã đến vùng rừng rậm giàu khoáng sản để kiếm sống bằng cách đào đãi vàng từ các mỏ. Những nhát cuốc xẻng của họ đã giúp chính phủ cánh tả của tổng thống Nicolas Maduro chống chọi lại trước nguy cơ nền kinh tế của quốc gia đang sụp đổ. Từ năm 2016, chính quyền đã mua 17 tấn kim loại quý trị giá 650 triệu đô la từ các phu đào vàng thủ công, theo số liệu của Ngân hàng trung ương. Được trả bằng những tờ giấy bạc hầu như vô giá trị, những người thợ đào vàng đã cung ứng cho chính quyền loại hàng để đổi lấy ngoại tệ mạnh, nhập khẩu thực phẩm và những sản phẩm vệ sinh cần thiết. Việc mua bán vàng này là một kiểu tránh né thị trường quốc tế. Hoa Kỳ sử dụng biện pháp trừng phạt và đe dọa để cố chấm dứt việc Maduro dùng vàng của quốc gia để giúp cho chế độ sống sót. Chính quyền Donald Trump gây áp lực để Anh Quốc không trả 1,2 tỉ đô la vàng dự trữ của Venezuela đang được cất giữ trong kho của Ngân hàng quốc gia Anh. Mới đây, các viên chức Mỹ chỉ trích một công ty đầu tư có trụ sở tại Abu Dhabi vì mua vàng của Venezuela, và cảnh cáo các khách mua vàng tiềm năng khác. Mọi người đều biết chính quyền Maduro có chương trình khai thác vàng, nhưng cách hoạt động như thế nào thì không ai rõ. Để tìm hiểu từ bên trong, Reuters đã dò theo “con đường vàng” của Venezuela, từ các lán vàng trong rừng rậm cho đến Ngân hàng trung ương ở thủ đô Caracas, sang nơi tinh chế vàng và xuất khẩu thực phẩm ở nước ngoài. Hãng tin Anh cũng trao đổi với hơn 30 người thạo tin trong lãnh vực này, gồm phu đào vàng, trung gian mua bán, thương nhân, nhà nghiên cứu, nhà ngoại giao, viên chức chính phủ. Hầu như tất cả đều đòi hỏi giữ kín tên tuổi vì không được phép công khai, hoặc vì sợ chính quyền Venezuela hay Mỹ trừng phạt. Những gì ghi nhận được vẽ lên một bối cảnh tuyệt vọng trong chính sách kỹ nghệ, các nhà lãnh đạo “xã hội chủ nghĩa” Venezuela để mặc cho tự xoay sở. Trừng phạt của Hoa Kỳ đã làm kỹ nghệ dầu lửa của Venezuela suy yếu, và làm tê liệt khả năng đi vay. Lãnh vực quặng mỏ đã bị tàn lụi do quốc hữu hóa. Do vậy, ông Maduro thả lỏng cho những thợ đào vàng khai thác tài nguyên quặng mỏ của quốc gia, chẳng có luật lệ nào và cũng không có đầu tư của nhà nước. Cuộc “Cách mạng Bolivar” nay phải dựa rất nhiều vào những người lao động tự do. Jose Aular - một thanh niên 18 tuổi cho biết đã bị sốt rét năm lần trong một mỏ vàng lậu gần vùng biên giới giữa Venezuela và Brazil. Aular làm việc 12 tiếng đồng hồ một ngày, vác những bao tải đất có chứa vàng đến một lò nấu nhỏ. Nơi này dùng chất thủy ngân độc hại để tách ra những mẩu vàng cám quý giá. Những người thợ đào vàng nói rằng các tai nạn hầm mỏ xảy ra như cơm bữa, những vụ nổ súng và cướp bóc cũng thế. Aular nói: “Chính quyền biết rõ những gì diễn ra tại các lán đào vàng này, và hưởng lợi từ đó. Vàng từ chúng tôi đã rơi vào tay họ”. Maduro có được sự trợ giúp quan trọng từ tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, Recep Erdogan, một nhà lãnh đạo độc tài cũng đang hục hặc với chính quyền Trump. Venezuela bán phần lớn vàng của mình cho những cơ sở tinh luyện Thổ Nhĩ Kỳ, rồi mua lại một số hàng tiêu dùng. Mì và sữa bột của Thổ Nhĩ Kỳ nay nằm trong danh sách các mặt hàng bao cấp thuộc chương trình thực phẩm của Maduro. Thương mại giữa hai nước đã tăng lên gấp tám lần trong năm ngoái. Nhưng việc giám sát đã tăng lên cùng với tình hình chính trị sôi sục trong những ngày gần đây. Nhiều quốc gia phương Tây đã công nhận thủ lãnh đối lập Juan Guaido là tổng thống lâm thời của Venezuela. Các đối thủ của Maduro kêu gọi những nhà mua hàng nước ngoài chấm dứt mua bán vàng với Venezuela, chế độ mà họ cho là bất hợp pháp. Dân biểu đối lập Carlos Paparoni nói: “Chúng tôi phải bảo vệ vàng của đất nước”. Cơn sốt vàng Hành trình của vàng bắt đầu từ những nơi như La Culebra, một vùng rừng rậm hẻo lánh tại miền nam Venezuela. Tại đây, hàng trăm người đàn ông làm việc trong những lán đào vàng thô sơ như hồi thế kỷ 19. Họ dùng cuốc đào lên những khối đất có quặng vàng, trong những đường hầm đào bằng tay, rồi chuyển ra bằng ròng rọc và tời. Hoạt động đào vàng phá hủy hệ thống sinh thái rừng vốn dễ tổn thương, và lan rộng những bệnh truyền nhiễm từ muỗi. Thợ mỏ kêu ca về các vụ trấn lột của lực lượng vũ trang, tại vùng đất có tỉ lệ giết người cao gấp bảy lần mức bình quân cả nước. Phu mỏ Jose Rondon, 47 tuổi, từ vùng đông bắc Venezuela đến đây năm 2016 cùng với hai con trai lớn. Đồng lương tài xế xe buýt của ông không thể sống nổi trước nạn siêu lạm phát ở Venezuela, mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo lên đến 10 triệu phần trăm trong năm nay. Ba cha con làm việc cật lưc, kiếm được mỗi tháng khoảng 10 gam vàng, gấp 20 lần so với thu nhập lúc còn ở nhà. Có vàng trong tay, những người thợ đi đến thành phố El Callao bán. Đa số người mua đều không có giấy phép kinh doanh, giao dịch diễn ra tại những cửa hàng nhỏ bé, được trang bị hệ thống báo động và cửa sắt. Johny Diaz, một nhà buôn sỉ có đăng ký ở Puerto Ordaz, cách El Callao 170 km về hướng bắc, nói:“Nhà nước mua vàng, người người mua vàng vì mọi việc đều tốt đẹp”. Do đồng bolivar của Venezuela bị mất giá từng giờ, Nhà nước trả hơn giá thị trường quốc tế một chút để khuyến khích những ai có vàng mang bán, đổi lấy đồng đô la. Các thương gia bán vàng cho Diaz quay về El Callao và các thị trấn đào vàng khác với một đống tiền mặt để trả cho phu mỏ. Thợ đào vàng dùng tiền này mua thức ăn, vật dụng và gởi số còn lại cho gia đình. Vàng mà chính phủ mua vào được nấu chảy tại Minerven, một công ty hầm mỏ quốc doanh gần đó, rồi chuyển về kho của Ngân hàng trung ương ở Caracas, cách xa 843 km. Số vàng này không ở trong kho được bao lâu. Trữ lượng vàng quốc gia đã xuống đến mức thấp nhất kể từ 75 năm qua. Theo một viên chức cao cấp của chính phủ, thì Venezuela bán vàng khai thác thủ công cùng với số vàng dự trữ để trang trải các chi phí. Khách mua vàng chủ yếu gần đây là Thổ Nhĩ Kỳ. "Biến rơm thành vàng" với Thổ Nhĩ Kỳ Chương trình vàng của Maduro triển khai song song với mối quan hệ ngày càng chặt chẽ hơn với ông Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ. Cả hai nhà lãnh đạo đều bị quốc tế chỉ trích vì đàn áp đối lập chính trị, và phá hoại các chuẩn mực dân chủ để tập trung quyền lực trong tay. Hôm 01/11/2018, tổng thống Mỹ Donald Trump ký lệnh cấm các cá nhân và định chế của Mỹ mua vàng Venezuela, nhưng quy định này không áp dụng cho người ngoại quốc. Ankara cam đoan với bộ Tài Chính Mỹ là việc buôn bán giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Venezuela phù hợp với luật lệ quốc tế. Tháng 12/2016, Venezuela loan báo mở đường bay thẳng nối thủ đô Caracas với thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ, một sự kiện gây ngạc nhiên vì nhu cầu đi lại giữa hai bên rất thấp. Dữ liệu cho thấy các chuyến bay này không chỉ mang theo hành khách. Vào ngày đầu năm mới 2018, Ngân hàng trung ương Venezuela bắt đầu giao vàng cho Thổ Nhĩ Kỳ, với lượng hàng trị giá 36 triệu đô la được vận chuyển bằng đường hàng không đến Istanbul. Vụ bán vàng này diễn ra vài tuần sau chuyến viếng thăm Thổ Nhĩ Kỳ của ông Maduro. Theo dữ liệu của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và báo cáo thương mại, giao dịch năm ngoái đạt 900 triệu đô la. Ngân hàng trung ương Venezuela bán trực tiếp vàng khai thác thủ công cho các cơ sở tinh chế của Thổ Nhĩ Kỳ, theo hai viên chức Venezuela. Tiền thu về được Ngân hàng phát triển quốc gia Venezuela dùng để mua hàng tiêu dùng của Thổ. Trong số khách mua vàng có Istanbul Gold Refinery (IGR) và Sardes Kiymetli Mandele, một công ty thương mại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên giám đốc điều hành của IGR, bà Aysan Esen, nói rằng công ty mình không liên quan. Còn Sardes Kiymetli Mandele không trả lời câu hỏi của Reuters. Đầu tháng 12/2018, 54 container sữa bột Thổ Nhĩ Kỳ đã cập cảng La Guaira gần Caracas. Công ty giao hàng Mulberry Proje Yatirim chia sẻ một địa chỉ với Marilyns Proje Yatirin, một công ty quặng mỏ đã ký kết liên doanh với công ty mỏ quốc doanh Minerven của Venezuela năm ngoái. Những công ty này cũng giữ im lặng. Ngay cả những người chỉ trích Maduro cũng công nhận là ông ta đã thành công trong “thuật giả kim”, biến những tờ giấy lộn thành vàng thật. Khi trả công cho các phu đào vàng cực nhọc bằng những đồng bolivar siêu lạm phát bị mất giá theo từng giờ, và nhận lại số vàng quý giá, ông ta đã tìm được cách để hóa phép rơm thành vàng. Nhà kinh tế Angel Alvarado, một dân biểu đối lập Venezuela nhận định: “Những hoạt động trong bóng tối và các cơ chế thương mại không chính thức là một trong những công cụ hiếm hoi còn lại của Maduro. Đã cùng đường, ông ta vẫn muốn bám lấy chiếc ghế bằng mọi giá”. Thụy My 15-02-2019 -------------------- |
 Phó tổng thống Mỹ Mike Pence phát biểu tại Hội Nghị về Hòa Bình và An Ninh Trung Đông, Vacxava, 14/02/2019.REUTERS/Kacper Pempel (RFI): Hội Nghị về Hòa Bình và An Ninh Trung Đông diễn ra tại Vacxava, thủ đô Ba Lan, đã kết thúc vào hôm qua, 14/02/2019, với khoảng 60 quốc gia tham dự, nhưng thiếu vắng châu Âu. Mục tiêu chính thức đưa ra là xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho vùng Trung Đông. Nhưng đối với Mỹ, đây là dịp để huy động lực lượng chống lại ảnh hưởng của Iran trong vùng. Đặc phái viên RFI tại Vacxava, Oriane Verdier tường thuật: «Hoa Kỳ đại diện cho lẽ phải. Đây là lời lẽ mà ngoại trưởng Mỹ và phó tổng thống Mỹ, Mike Pence, nhắc đi nhắc lại vào hôm qua. Và Iran là mối đe dọa chung ở Trung Đông. Ông Mike Pence đặc biệt gay gắt, nhấn mạnh: Chúng ta ở đây hôm nay là dựa trên những điều đã đoàn kết chúng ta: sự dấn thân cho tiến bộ về an ninh, thịnh vương và nhân quyền ở Trung Đông cũng như trách nhiệm là phải chống lại mối đe dọa lớn đối với tương lai tươi sáng này: Cộng Hòa Hồi Giáo Iran. Ông Pence đã chỉ trích thẳng thừng chọn lựa của Pháp, Đức và Anh về Iran. Ba quốc gia châu Âu cách đây 2 tuần đã thông báo thành lập một hệ thống thương mại với Iran để né tránh trừng phạt của Mỹ. Theo châu Âu, đối đầu trực diện với Iran là một việc quá nguy hiểm, trong lúc Mỹ lại chủ trương điều này ở Vacxava. Vào cuối ngày, lúc tổng kết hội nghị, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, mà buổi sáng cũng kêu gọi hợp sức chống Iran, đã tỏ ra uyển chuyển hơn: Chúng tôi cũng biết là tất cả các nước không có cùng quan điểm, chúng tôi đã nghe thấy điều đó trong hội nghị này. Mục tiêu của hội nghị là hòa bình, ổn định và sự thịnh vượng ở Trung Đông. Tôi nghĩ là chúng ta đã đạt được mục tiêu.» Nhưng đến giờ thì chưa có thông báo cụ thể nào, ngoại trừ việc khởi động một sáng kiến gọi là tiến trình Vacxava, tức là một hệ thống nhóm làm việc để tiếp tục bàn thảo về hòa bình ở Trung Đông. Mai Vân 15-02-2019 -------------------- |
 Ảnh minh họa - Một cuộc tuần hành bảo vệ khí hậu ở Paris, ngày 13/10/2018.®REUTERS/Philippe Wojazer (RFI): Sinh viên học sinh châu Âu phát động chiến dịch bảo vệ môi trường. Quyển sách điều tra gây chấn động Toà thánh Vatican. Airbus A 380 thông báo hồi kết cuộc. Trên đây là những sự kiện lớn trên báo Pháp hôm nay. Thứ Sáu 15/02/2019 là ngày học sinh, sinh viên Pháp xuống đường tham gia vào một phong trào bãi khóa khắp thế giới buộc nhà nước hành động đối phó khẩn cấp bảo vệ môi trường. Chống biến đổi khí hậu, giới trẻ lên tuyến đầu. Từ châu Âu đến Úc, cuộc phản công của giới trẻ bảo vệ môi trường. Tre già, măng mọc, sinh viên, học sinh dấn thân vào cuộc kháng chiến thế kỷ không cần sự tiếp tay của người lớn và công đoàn. Đó là tựa lớn của báo chí hôm nay. Le Monde, với tựa «khi tuổi trẻ dấn thân vì khí hậu», cho biết mục tiêu đi tới của phong trào là đòi hỏi chính phủ phải có hành động cụ thể hơn, quy mô hơn chống nhiệt độ trái đất gia tăng. Vào lúc 14 giờ hôm nay, tại Paris và hơn 40 thành phố lớn, sinh viên, học sinh hẹn nhau xuống đường. Le Monde xem đây là một bài học là giới trẻ muốn dạy cho chính phủ. Thế hệ sinh viên ưu tú của các trường danh tiếng nhất của Pháp tham gia với bản kiến nghị-tuyên ngôn: Những ước mơ bằng cấp, địa vị trong một xã hội hài hòa không còn nữa trong một tương lai bất trắc do chiến tranh, nạn đói và làn sóng di dân đe dọa. Trong cuộc tranh đấu vì tương lai sống còn, học sinh, sinh viên Pháp không đơn độc. Trái lại là đằng khác. Một mạng lưới mang tên «Tập hợp giáo chức vì tương lai hành tinh» huy động hơn một triệu giáo viên từ bậc mẫu giáo đến giáo sư đại học, tiếp tay với thế hệ học sinh, với niềm tin tạo thành một phong trào tranh đấu không còn phân biệt thầy trò, gia thế. La Croix «đưa» phong trào môi trường tại Pháp vào cuộc tranh đấu chung của châu Âu mà ngọn đuốc đầu tiên được đốt cháy lên tại Thụy Điển: nữ sinh 15 tuổi Greta Thunberg cứ trưa thứ Sáu lại ra ngồi biểu tình trước Quốc Hội. Theo nhật báo công giáo, nếu giới lãnh đạo chính trị Pháp không đáp ứng sau cuộc biểu tình ngày hôm nay, học sinh, sinh viên Pháp sẽ tiến thêm một bước: bất phục tùng công dân, cụ thể là bãi khóa, không đi học. Nói cách khác, «giới trẻ Pháp tham gia kháng chiến», theo nhận định của La Croix. Chính phủ Pháp không dám xem thường phong trào hành động vì môi trường của sinh viên, học sinh và 4 tổ chức phi chính phủ, tác giả bản kiến nghị thu được 2,1 triệu chữ ký. Trong bài xã luận «Giải pháp cuối cùng», Libération phân tích vì sao nhân loại có quyền hy vọng vào thế hệ trẻ dấn thân: Nơi có hiểm nguy cũng là nơi xuất hiện cứu tinh. Nhật báo cánh tả dành trang bìa và 6 trang trong giới thiệu cuộc đấu tranh của giới trẻ khắp địa cầu từ Pháp, Anh, Bỉ, đến Thụy Điển, Úc. Bên cạnh cô học sinh Thụy Điển Greta Thunberg, tấm gương Colombia là một bài học cho các chính phủ. Năm 2015, toà án tối cao Bogota ra phán quyết ủng hộ đơn kiện của 25 học sinh và buộc chính phủ chấm dứt nạn phá rừng. Theo Libération, giới trẻ đứng trước ba điều bất hạnh: giáo dục nhút nhát không dạy các bộ môn cốt lõi của thế kỷ 21 như khí hậu, môi trường và đa dạng sinh thái. Hệ thống chính trị thiển cận chỉ giải quyết mối đe dọa khí hậu bằng biện pháp tình thế hơn là có một chiến lược khẩn cấp và lâu dài. Hệ thống thông tin báo chí tập trung vào thời sự giật gân và thường hay xếp các dữ kiện đáng báo động cho tương lai nhân loại xuống hàng thứ yếu. Trong bài diễn văn từ giả khi hết nhiệm kỳ vào năm 2017, tổng thống Mỹ Barack Obama đã cảnh báo: không nhìn nhận Trái đất bị đe dọa diệt vong là phản bội thế hệ mai sau. Thế hệ cầm quyền hiện nay phải ý thức được nguy cơ này và phải hành động tức khắc vì chỉ còn hai năm nữa, nguy cơ diệt vong sẽ không thế đảo ngược. Phong trào bất phục tùng công dân của giới trẻ châu Âu, từ 15 đến 25 tuổi, theo Libération, thể hiện rõ thái độ nhút nhát, tê liệt hay mù lòa của giới lãnh đạo chính trị và doanh nhân. Cùng lúc, phong trào tranh đấu này cũng là chiếc phao cứu hộ, phương án cuối cùng, cứu tinh của nhân loại, giống như triết gia, thi sĩ Đức Friedrich Hölderlin (hậu bán thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19) nhận định: Nơi nào xảy ra tai họa thì nơi đó có cứu tinh. Sodoma, quyển sách tiết lộ «thực trạng đồng tính luyến ái» trong giới tu sĩ ở thượng tầng Giáo Hội Công Giáo sắp phát hành vào tuần tới (ngày 21/02), đúng vào lúc tại Vatican diễn ra một cuộc họp về hiện tượng «ấu dâm» do Đức Giáo Hoàng triệu tập, tất cả chủ tịch Hội Đồng Giám Mục trên thế giới phải về tham dự. Bị chê trách về thái độ thụ động của hàng giáo phẩm trong tai tiếng lạm dụng tình dục, Vatican rất có thể phải đối phó với những phê phán là «đạo đức giả» trong quan điểm chính thống về tình dục. Theo Le Monde, tác giả cuộc điều tra là Frédéric Martel, một nhà báo điều tra người Pháp. Trong vòng bốn năm, ông tìm hiểu vấn đề nhạy cảm này qua những cuộc phỏng vấn trong Vatican và các nước châu Mỹ tổng cộng «1500 người». Theo tác giả, chuyện tai tiếng ấu dâm bị che giấu vì tố cáo tức là tố cáo chính mình. Im lặng là tự bảo vệ. Quyển sách «Sodoma» mô tả Đức Giáo Hoàng Phanxicô là một nhà lãnh đạo «biết thông cảm với giới đồng tính luyến ái», không đạo đức giả, trái hẳn với hai vị tiền nhiệm vốn cố gắng bao che cho các vị giám mục bê bối hoặc im lặng thụ động trước tội lạm dụng tình dục của một bộ phận linh mục. Theo Le Monde, «kích thước đồng tính» có thể là chìa khóa để tìm hiểu lịch sử Giáo hội vì sao trong những thập niên gần đây có lập trường rất bảo thủ về tình dục, bị tai tiếng về tài chính cũng như bao dung với một số chế độ độc tài. La Croix, cũng rất nhức nhối về tai tiếng trong Giáo hội, dành nhiều trang cho hội thảo cấp cao về lạm dụng tình dục kéo dài trong bốn ngày kể từ 21/02. Nhật báo công giáo điểm qua tên tuổi 5 vị giám mục được Đức Giáo Hoàng Phanxicô tin cậy trong quá trình chống nạn ấu dâm, sẽ là cột trụ điều hành bốn ngày «thượng đỉnh» đầu tiên này. Về thời sự Đông Nam Á, nhiều nhà hoạt động Thái Lan chống chế độ quân chủ bị truy sát đến tận đường cùng. Hậu duệ của phong trào cộng sản Thái ước mơ chạy qua châu Âu tị nạn. Đó là nội dung bài phóng sự của Libération: Tội khi quân bị truy đuổi đến tận Lào. Hai xác chết trôi trên sông Mekong, hai thi thể bị đánh bầm dập không thể nhận diện, ruột gan bị lấy ra để dồn nhét xi-măng. Cho dù sát thủ đã thận trọng phi tang xác nạn nhân, nhưng vào tháng 12/2018, thi hài của họ cũng nổi lên dạt vào một khu làng chài sát biên giới Lào. Xét nghiệm ADN cho thấy đây là hai nhà ly khai, chống chế độ quân chủ Thái Lan, trốn sang Lào sau vụ đảo chính quân sự, trước khi mất tích vào giữa tháng 12 cùng với thủ lĩnh. Thủ lĩnh của họ là nhà ly khai có tiếng tăm hơn: Surachai Danwattanusorn, nguyên là lãnh đạo đảng Cộng sản Thái Lan trong thập niên 1980. Theo nhật báo cánh tả Pháp, hiện có vài chục nhà hoạt động muốn thành lập chế độ Cộng Hoà, đa số là nhà báo, nhạc sĩ tiếp tục tranh đấu nhưng phải ẩn mình tại Lào. Một số may mắn được quy chế tị nạn chính trị định cư tại Pháp. Đa số sống xa thủ đô, nơi tập trung các cơ quan của Liên Hiệp Quốc và bảo vệ nhân quyền. Các tổ chức quốc tế này lại không dám làm phật lòng nước chủ nhà nên cũng đành nhắm mắt làm ngơ trước tình trạng trấn áp của chế độ quân sự nhân danh bảo vệ hoàng gia. Airbus A380, khủng long của ngành hàng không quốc tế, viên kim cương của tập đoàn hàng không Airbus, châu Âu, sẽ ngưng sản xuất kể từ 2021 trong sự thất vọng não nề của công ty, nhân viên và công luận. Vì sao nên nỗi? «Thất bại lịch sử» là tựa của Le Figaro. «Đoạn kết của khủng long hàng không sau 12 năm hoạt động» là tựa của Les Echos kèm theo giải thích: việc Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất bỏ đơn đặt hàng, chuyển qua mua A330 và A350 đã ký bản án tử hình cho A380. Trong bài phân tích vì sao A380, có sức chở hơn 800 hành khách lại không hấp dẫn các công ty hàng không dân dụng, Les Echos liệt kê nhiều lý do: tốn xăng và chi phí bảo trì, số phi trường, đường bay hạn chế, máy bay hai động cơ tiện dụng hơn, vừa túi tiền các hãng hàng không giá rẻ hơn máy bay bốn động cơ… Le Monde kết luận chua chát, gọi đó là hồi kết của một đại ảo vọng. Thể dục, thể thao đều đặn thường xuyên là liều thuốc ngừa bệnh hiệu nghiệm nhất. Đó là kết quả kiểm chứng khoa học vừa được công bố. Với tựa «thể thao hiệu nghiệm như thuốc», Le Figaro công bố kết quả nghiên cứu của Viện nghiên cứu y tế và khoa học Pháp Inserm. Sau hai năm nghiên cứu, với 1800 chương trình khoa học chuẩn bị cho xu hướng lão hóa tại Pháp, Inserm cho biết nếu tập luyện ba lần mỗi tuần và kiên nhẫn lâu dài, 10 loại bệnh kinh niên như tiểu đường loại 2, suyễn, béo phì, suy tim có thể được cải thiện đến 25%. Tiếng vọng kinh hoàng của Liên Xô Trong phần điểm sách cuối tuần, Le Monde giới thiệu một loạt tài liệu về chế độ Liên bang Xô-Viết của các sử gia, nhân chứng: tất cả là những bản cáo trạng đánh tan huyền thoại đại chiến vì tổ quốc của Matxcơva. Xin đơn cử vài ý chính: Hồng quân hoàn toàn thiếu chuẩn bị, sĩ quan tham ô, bất tài, bộ tư lệnh vô cảm trước thiệt hại nhân mạng, nạn cướp bóc, hãm hiếp lan rộng, nạn nhân đầu tiên là các nữ quân nhân Liên Xô tăng cường cho các đơn vị, tiếp theo là phụ nữ Đức. Thế chiến thứ hai là địa ngục của người tự cho mình là «Xô-Viết»: 27 triệu nạn nhân, trong đó 3,4 triệu chết ở Leningrad vì quân Đức, nhưng cũng vì lạnh và đói. Các tác giả không ca ngợi chiến tranh một cách mê muội, tuyên truyền, mà thuật lại với ngòi bút của người nghệ sĩ và thức tỉnh. Công trình nghiên cứu mang tên «Tiếng vọng kinh hoàng trong đời sống người xô-viết», tác giả là giám đốc nghiên cứu CNRS, Nicolas Werth. Tú Anh 15-02-2019 -------------------- |
 Tập đoàn Trung Quốc Hoa Vi đặc biệt khiến châu Âu lo ngại.REUTERS/Dado Ruvic/Illustration (RFI): Nghị Viện Châu Âu vào hôm qua, 14/02/2019, đã bật đèn xanh cho việc thiết lập một hệ thống giám sát đầu tư nước ngoài vào châu Âu, đặc biệt trong các lãnh vực chiến lược. Văn kiện được thông qua với 500 phiếu thuận và 49 phiếu chống, thể hiện nỗi lo ngại ngày càng cao trước hiện tượng các tập đoàn ngoại quốc, nhất là của Trung Quốc, ra sức thâu tóm các công ty của châu Âu trong những lãnh vực chiến lược. Thông tín viên Quentin Dickinson, tại Bruxelles giải thích: Song song với hoạt động gián điệp kinh tế truyền thống, còn có một phương thức hợp pháp hơn và khó đối phó trong việc chiếm hữu bí mật công nghiệp của nước khác: đó là mua lại công ty của đối thủ. Nhưng ở cấp cao hơn, tức chính sách kinh tế của các Nhà nước, các khoản đầu tư trực tiếp hay gián tiếp vào một lãnh vực đầy lợi nhuận nào đó của nước khác, có thể đi xa hơn và làm mất quyền tự chủ kinh tế của quốc gia đó. Do đó, để tránh bị «nội ứng» thông qua các con ngựa thành Troie do Trung Quốc, Ấn Độ, Nga hay Mỹ cài vào, châu Âu vừa thiết lập một hệ thống giám sát và thông tin chung, để hỗ trợ thêm cho các cơ chế thanh lọc có sẵn ở 14 trên 28 thành viên Liên Hiệp Châu Âu. Được thông qua với đa số áp đảo, 500 phiếu thuận và chỉ có vỏn vẹn 49 phiếu chống, văn kiện đề nghị các quốc gia cung cấp thông tin về đầu tư nước ngoài sắp đến, nếu có liên quan đến trật tự hay an ninh công cộng. Có điều ảnh hưởng của văn kiện này cũng sẽ chỉ giới hạn vì quyền quyết định tối hậu cho đầu tư hay không vẫn thuộc về mỗi quốc gia. Tuy nhiên, đối với nghị sĩ cánh hữu Franck Proust, báo cáo viên của văn kiện này, thì việc các quy định được thông qua là một tiến bộ lớn: Vấn đề rất đơn giản là nâng cao cảnh giác, chú ý đến những khoản đầu tư kỳ quặc, tức là không theo một lôgíc kinh tế mà là một lô gíc chính trị. Theo các quy định mới, những lãnh vực cần giám sát đi từ ngành thông minh nhân tạo, robot, viễn thông, cho đến năng lượng, truyền thông, nước, y tế, hay an ninh lương thực… Mai Vân 15-02-2019 |
 (AFP) - Vụ Skripal: Nhóm điều tra Bellingcat thông báo xác định được danh tính của nghi phạm thứ ba. Sau 4 tháng phối hợp điều tra với The Insider (Nga) và Respekt (CH Séc), Bellingcat hôm nay 15/02/2019 cho biết Denis Vyacheslavovitch Sergeev là một sĩ quan cao cấp của GRU, hoạt động trên địa bàn quốc tế dưới tên Sergueï Vyachaeslavovitch Fedotov. Người này có bằng của Học Viện Ngoại Giao Quân Sự Nga. (AFP) - Tây Ban Nha: Thủ tướng Pedro Sanchez đề nghị giải tán Quốc Hội và tổ chức bầu cử lại Nghị Viện vào ngày 28/04/2019. Đây sẽ là kỳ bầu cử lập pháp thứ ba trong vòng chưa đầy bốn năm. Tuyên bố trên được ông Sanchez đưa ra sáng hôm nay 15/02 hai ngày sau khi dự thảo ngân sách do ông đề xuất bị phe đòi ly khai cho vùng Cataluya phản đối và bị Hạ Viện bác bỏ. (AFP) - Đại sứ Pháp tại Ý sẽ sớm trở lại Roma, sau khi bị triệu hồi về nước vì Paris phản đối việc nhiều quan chức Ý có những phát biểu cực đoan, quá khích đối với Pháp. Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian hôm qua 14/02/2019 thông báo như trên. Lãnh đạo Ngoại Giao Pháp khẳng định là hợp tác song phương bền chặt, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất đồng như vấn đề di dân ở vùng biên giới hay các yêu cầu dẫn độ công dân Ý sống tại Pháp nhưng bị Tư Pháp Ý xét xử về hành vi khủng bố … (The Guardian) - Truyền thông nhà nước Trung Quốc tuyên bố khách du lịch tránh New Zealand để trả đũa vụ nước này cấm Hoa Vi triển khai mạng 5G. Tuy nhiên, Jason Young, giám đốc trung tâm nghiên cứu Trung Quốc đương đại tại Đại học Victoria, New Zealand, cho biết ông không thể tìm thấy một bài báo có nội dung tương tự trên trên báo chí tiếng Hoa. Theo ông, tin tức nói trên chỉ để nhắm vào độc giả Zealand. Năm 2018, New Zealand đã đón gần nửa triệu khách du lịch Trung Quốc. (RFI) - 7 sinh viên bị kết án 3 tháng tù giam và lao động cưỡng bức vì đốt ảnh chân dung của nhiều bộ trưởng, trong đợt tuần hành hồi cuối năm 2018. Phán quyết ngày 13/02/2019 của một tòa án ở thành phố Mandalay bị coi là ví dụ tiêu biểu cho sự vi phạm quyền tư do ngôn luận. Theo Athan, tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận Miến Điện, số vụ xét xử tội phỉ báng trên mạng internet dưới chính quyền hiện tại là 150 vụ, cao hơn nhiều so với 11 vụ thời chính quyền tiền nhiệm. (Le Parisien) - Hải quan Hồng Kông thu giữ 40 kg sừng tê giác với tổng giá trị gần 1 triệu euro. Hai người vận chuyển sừng tê giác đã bị bắt. Theo nhà chức trách, khoảng 24 sừng tê giác nói trên được vận chuyển từ Johannesburg, Nam Phi đến thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. RFI 15-02-2019 -------------------- |
 Thủ tướng Anh Theresa May trước Nghị Viện, ngày 13/02/2019.Reuters TV via REUTERS (RFI): Thủ tướng Anh lại chịu thêm một thất bại trong hồ sơ Brexit. Ngày 14/02/2019, với 303 phiếu chống và 258 phiếu thuận, Nghị Viện Anh đã bác bỏ chiến lược tái đàm phán Brexit của bà Theresa May. Thủ tướng Anh muốn Bruxelles sửa đổi một số điểm liên quan đến «backstop» (vấn đề tái lập đường biên giới với Ailen) nhưng Bruxelles tỏ ra không nhân nhượng, đồng thời cho biết chờ Anh Quốc đưa ra những «đề xuất cụ thể và thực tế để thoát khỏi ngõ cụt». Thông tín viên RFI Marina Daras tường trình từ Luân Đôn: «Đây chỉ là cuộc bỏ phiếu mang tính biểu tượng, nhằm tạo hậu thuẫn cho vị thế của bà Theresa May trước khi nối lại các cuộc đàm phán với Bruxelles. Tuy nhiên, một lần nữa, chính phủ Anh lại bị suy yếu hơn và bị hạ thấp sau thất bại mới ở Nghị Viện. Cuộc bỏ phiếu ngày 14/02 lẽ ra là nhằm tái khẳng định tín nhiệm của Nghị Viện để thủ tướng May đàm phán lại một thỏa thuận trước ngày 29/03, đồng thời cũng nhằm tránh mọi kịch bản Anh Quốc rời khỏi Liên Hiệp Châu Âu mà không có bất kỳ thỏa thuận nào. Nhưng các nghị sĩ đã muốn giữ lại khả năng «no deal» (không có thỏa thuận). Đây hiện là phương án duy nhất để chống lại thỏa thuận mà bà Theresa May đề xuất. Vì thế, gần 1/4 nghị sĩ của đảng Bảo Thủ đã kết hợp với Công Đảng đối lập để bỏ phiếu chống lại đề xuất của chính phủ, trong đó có European Research Group, một nhóm nghị sĩ bảo thủ ủng hộ Brexit, vốn sẵn sàng chấp nhận khả năng rời khỏi Liên Hiệp Châu Âu mà không cần thỏa thuận. Thủ tướng Anh đã rất vất vả để mở lại các cuộc đàm phán với Bruxelles và bà có nguy cơ đối mặt với một bức tường khi trở lại bàn đàm phán vào tuần tới. Bà May hứa đề xuất một cuộc bỏ phiếu mới tại Nghị Viện vào ngày 27/02 nhưng khó mà biết được có đạt được một thỏa thuận mới từ giờ đến lúc đó hay không». Thu Hằng 15-02-2019 -------------------- |
 Số lượng người vượt biên bất hợp pháp từ Mêhicô sang Hoa Kỳ giảm nhiều so với cách nay 20 năm. Ảnh chụp ở khu vực biên giới hai nước, ngày 05/02/2019.REUTERS/Jose Luis Gonzalezz (RFI): Hạ Viện Mỹ, ngày hôm qua 14/02/2019, đã bỏ phiếu tán đồng bản thỏa hiệp về ngân sách được Thượng Viện thông qua trước đó. Có nhiều khả năng văn kiện được tổng thống Donald Trump ký ban hành và Mỹ sẽ tránh được một tình trạng shutdown mới rất tốn kém. Tuy nhiên, do dự luật ngân sách không dự trù kinh phí 5,7 tỷ đô la để xây bức tường dọc biên giới với Mêhicô, có thể ông Trump tuyên bố ban hành tình trạng khẩn cấp ở vùng biên giới phía nam để dùng quyền hành pháp huy động các quỹ khác tài trợ cho kế hoạch xây tường. Thông tín viên RFI Anne Corpet tại Washington, cho biết phản ứng của Quốc Hội lưỡng viện. "Chính thượng nghị sĩ Mitch MacConnell, lãnh đạo nhóm đa số thuộc đảng Cộng Hòa Mỹ tại Thượng Viện, đã loan báo: Donald Trump sẽ ký ban hành luật ngân sách đã được hai viện Quốc Hội Mỹ thông qua, nhưng đồng thời ông sẽ ra tuyên bố về tình trạng khẩn cấp. Lãnh đạo đảng Cộng Hòa tại Thượng Viện xác nhận rằng ông sẽ ủng hộ quyết định của tổng thống Mỹ về tình trạng khẩn cấp. Với tuyên bố kể trên, ông Mitch Mc Connell quả là đã phải ngậm bồ hòn làm ngọt, vì tương tự như nhiều đại biểu thuộc đảng Cộng Hòa, ông đã từng tuyên bố chống lại khả năng ban bố tình trạng khẩn cấp tại biên giới. Còn đối với bà Nancy Pelosi, lãnh đạo phe đa số thuộc đảng Dân Chủ tại Hạ Viện, quyết định của tổng thống Trump chỉ đơn giản là một sự lạm quyền. Theo bà, ở vùng biên giới với Mêhicô, không hề có tình trạng khẩn cấp, chỉ có một thách thức nhân đạo cần phải đối phó mà thôi. Theo bà Pelosi, ông Trump đang tìm cách qua mặt Quốc Hội, và Hạ Viện sẽ nghiên cứu các phương án đáp trả một cách thích hợp. Viện dẫn ngày tưởng niệm vụ thảm sát 17 người ở Parkland (bang Florida) cách nay đúng một năm đã gây chấn động trên toàn quốc, chủ tịch Hạ Viện Mỹ cho rằng chính tình trạng bùng phát bạo lực do việc dùng súng ở Hoa Kỳ mới là một trường hợp khẩn cấp, và đặt câu hỏi vì sao ông Trump lại không tuyên bố tình trạng khẩn cấp về điều đó. Dẫu sao thì việc ban hành tình trạng khẩn cấp tại vùng biên giới cũng có khả năng bị kiện ra trước tòa. Số lượng người vượt biên bất hợp pháp từ Mêhicô vào Mỹ hiện ở mức thấp hơn nhiều so với 20 năm trước đây". Xin nhắc lại là dự luật ngân sách đã được đa số tại Thượng Viện do đảng Cộng Hòa kiểm soát phê chuẩn. Tại Hạ Viện trong tay đảng Dân Chủ, văn kiện đã được thông qua sau một cuộc tranh luận gay gắt, với 300 phiếu thuận và 128 phiếu chống. Trọng Nghĩa 15-02-2019 -------------------- |
 Xe buýt bị đánh bom ở Pampore thuộc quyền kiểm soát của Ấn Độ ở Kashmir, 14/2/2019 (VOA): Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hôm thứ Sáu 15/2 cảnh báo Pakistan rằng New Dehli sẽ đáp trả mạnh mẽ vụ đánh bom ở Kashmir đã giết chết 44 cảnh sát bán quân sự, làm tăng căng thẳng giữa hai nước láng giềng đều sở hữu vũ khí hạt nhân. Vụ đánh bom xe nhắm vào một đoàn xe cảnh sát hôm 14/2 là vụ tấn công thảm khốc nhất trong nhiều thập kỷ từ khi cuộc nổi dậy được phát động ở bang Jammu và Kashmir, bang duy nhất của Ấn Độ có đa số dân theo Hồi giáo. Phát biểu sau khi gặp các cố vấn an ninh để thảo luận về các lựa chọn của Ấn Độ, ông Modi tuyên bố: “Chúng tôi sẽ đáp trả đích đáng, chúng tôi sẽ không cho phép nước láng giềng gây bất ổn cho chúng tôi”. Nhóm Hồi giáo hiếu chiến Jaish-e-Mohammad (JeM) trú đóng ở Pakistan đã nhận trách nhiệm ngay sau khi một kẻ đánh bom tự sát đâm chiếc xe chở đầy chất nổ vào chiếc xe buýt chở nhân viên cảnh sát. Ấn Độ trong nhiều năm đã cáo buộc Pakistan hậu thuẫn phiến quân ly khai ở vùng Kashmir bị chia cắt. Cả Ấn Độ lẫn Pakistan đều tuyên bố chủ quyền trên toàn khu vực, nhưng mỗi bên chỉ kiểm soát được một phần vùng lãnh thổ này. Pakistan bác bỏ cáo buộc đó, nói rằng họ chỉ ủng hộ về mặt chính trị cho những người Hồi giáo bị đàn áp ở khu vực này trên dãy Hy Mã Lạp sơn. Trong một tuyên bố, Toà Bạch Ốc kêu gọi Pakistan hãy “chấm dứt ngay lập tức những sự hỗ trợ đó, và ngưng cung cấp nơi ẩn náu an toàn cho tất cả các nhóm khủng bố hoạt động trên đất của Pakistan”. Ấn Độ nói họ có những bằng chứng chắc chắn về sự dính líu của Pakistan vào vụ tấn công. Chính phủ Pakistan lập tức bác bỏ cáo buộc này, và miêu tả vụ tấn công là một vấn đề “nghiêm trọng” đáng quan tâm. VOA, 16/02/2019 Reuters -------------------- |
 Kyi Lin, người đã sát hải Luật sư U Ko Ni bị tuyên án tử hình ngày 15/2/2019. Photo by Htet Aung Khant, VOA Burmese Service) (VOA): Một tòa án Myanmar đã tuyên án tử hình hai người về tội giết một cố vấn thân cận của bà Aung San Suu Kyi, nhà lãnh đạo hàng đầu của Myanmar, hồi năm 2017. Hãng tin AP đưa tin, tòa đã ra phán quyết kết tội ông Kyi Lin về tội cố sát và sở hữu vũ khí bất hợp pháp trong vụ nổ súng giết chết Luật sư Ko Ni, cố vấn của bà Suu Kyi, ngay giữa ban ngày hôm 29/1/2017 tại sân bay Yangon. Một đồng phạm có dính líu trong việc lên kế hoạch giết người cũng bị kết án tử hình. Ngoài ra, hai người đàn ông khác đã can dự vào tội ác này, cũng bị tuyên án tù. Một nghi phạm thứ năm, được cho là chủ mưu vụ ám sát ông Ko Ni, vẫn còn tại đào. Thời sinh tiền, Luật sư Ko Ni cố vấn Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ của bà Suu Kyi về những phương cách nhằm tránh những điều khoản ghi trong hiến pháp Myanmar, trao quyền hành rộng rãi cho quân đội, ngay cả sau khi Myanmar chuyển sang chế độ dân chủ. VOA, 15/02/2019 -------------------- |
 Bộ trưởng Tài chính Mỹ bắt tay với Chủ tịch Trung Quốc, 15/2/2019 (VOA): Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết hôm thứ Sáu, 15/2, rằng cuộc đàm phán thương mại với Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tại Washington vào tuần tới và ông hy vọng hai bên sẽ có thể đạt được thỏa thuận cùng có lợi trong các cuộc đàm phán sắp tới, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin. Theo một bản tin của Tân Hoa Xã, ông Tập nói trong cuộc gặp với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin rằng các cuộc đàm phán tại Bắc Kinh trong tuần này đã đạt được tiến bộ, và Trung Quốc sẵn sàng giải quyết các tranh chấp kinh tế và thương mại với Hoa Kỳ thông qua hợp tác. Hai ông Lighthizer và Mnuchin nói trong cuộc gặp rằng họ vẫn giữ hy vọng mặc dù còn nhiều việc phải làm và họ sẵn sàng làm việc với Trung Quốc để đạt được thỏa thuận phù hợp với lợi ích của cả hai nước, theo Tân Hoa xã. VOA, 15/02/2019 Reuters
|